U bent hier: Home / Spin-off bedrijven / FAQ spin-off

FAQ spin-off

KU Leuven Research & Development (LRD) helpt u verder met al u vragen over de oprichting van een spin-off bedrijf. De dienst Spin-off & Innovatie van LRD helpt onderzoekers een businessplan en een financieel plan op te stellen, investeerders en infrastructuur te zoeken en zorgt voor de nodige juridische documenten.

Wat is een spin-off?

1. Wat is een spin-off bedrijf?
2. Wat zijn de kerningrediënten en succesfactoren van een spin-off?
3. Welk voordeel halen de oprichter(s) en de onderzoeksgroep(en) uit een spin-off bedrijf?

Het spin-off proces

4. Wat zijn de verschillende stappen bij de oprichting van een bedrijf?
5. Waarom moet ik een businessplan schrijven?
6. Hoe moet een businessplan eruit zien?
7. Wat zijn de verschillende financieringsfases van een spin-off?
8. Wat is een financieel plan?
9. Welke juridische documenten heb ik nodig om een spin-off bedrijf op te richten?
10. Welke rechtsvorm kies ik voor mijn spin-off bedrijf?
11. Welke rol speelt de raad van bestuur en hoe verschilt die van die van het managementteam?
12. Welke risico’s loop ik wanneer ik een spin-off bedrijf opricht?
13. Welke infrastructuur is er beschikbaar voor een spin-off bedrijf?
 

Spin-off en de KU Leuven

14. Kan ik tegelijkertijd voor een spin-off bedrijf en voor de universiteit werken?
15. Kunnen contractonderzoek en octrooiactiviteiten een probleem vormen als ik een spin-off bedrijf wil oprichten?
16. Wat is de relatie tussen de universiteit en het spin-off bedrijf na de opstart?

 

Ondernemingsplanwedstrijden en IP

17. Kan ik zomaar deelnemen aan een ondernemingsplanwedstrijd? Wat met eigendomsrechten op mijn idee?

 

Wat is een spin-off?

1. Wat is een spin-off bedrijf?

Een spin-off bedrijf oprichten is een mechanisme om technologie, kennis en/of intellectuele eigendom over te dragen, waardoor resultaten van universitair onderzoek commercieel worden verzilverd. Dit houdt dus in dat de economische activiteit van een spin-off vertrekt van aan de universiteit ontwikkelde wetenschappelijke of technologische kennis. Het spin-off bedrijf vertaalt deze onderzoeksresultaten in commerciële producten en/of diensten. Om van een spin-off te kunnen spreken moet er kennis of technologie van de universiteit naar het bedrijf worden overgedragen.

Top

 

2. Wat zijn de kerningrediënten en succesfactoren van een spin-off?

Meer informatie vindt u op de pagina 'Oprichting van een spin-off'.

Top

 

3. Welk voordeel halen de oprichter(s) en de onderzoeksgroep uit een spin-off bedrijf?

In ruil voor de wetenschappelijke en technologische knowhow die zij in het spin-off bedrijf investeren, krijgen de oprichters als privépersonen en de onderzoeksgroep als geheel aandelen in handen. Hoeveel aandelen zij precies krijgen, hangt af van een aantal factoren, zoals:

  • het unieke karakter en het marktpotentieel van de kennis, intellectuele eigendom of technologie die in het bedrijf wordt geïnvesteerd;
  • de vraag of de intellectuele eigendom al dan niet met octrooien wordt beschermd;
  • de vraag of commerciële contracten al dan niet aan het bedrijf worden overgedragen;
  • de samenstelling van het managementteam;
  • enz.

De zogenaamde ‘doorlooptijd’ vormt een bijkomende factor. Het is de tijd die nodig is om de kennis om te zetten in verkoopbare producten of diensten. Is deze doorlooptijd relatief lang en moet er nog heel wat bijkomend onderzoek gebeuren, dan spelen onzekerheid en risico een grotere rol en wordt de waarde van de intellectuele eigendom bijgevolg iets lager ingeschat.

Top

 

Het spin-off proces

4. Wat zijn de verschillende stappen bij de oprichting van een bedrijf?

Eerst vindt er een informeel en verkennend gesprek plaats met één van de innovatieadviseurs van de spin-off cel van LRD. Tijdens deze kennismaking stelt de onderzoeker het innovatieve concept dat de basis vormt van zijn/haar bedrijf kort voor en vertelt wat zijn/haar bedrijf precies zal doen. De weken en maanden daarop begeleidt LRD de onderzoeker(s) bij het uitwerken van een stevig businessplan. Dit is een interactief proces: de onderzoeker schrijft het plan en LRD geeft feedback tijdens een aantal brainstormsessies. Van zodra de onderzoeker het business gedeelte duidelijk heeft kunnen omschrijven, zal LRD helpen om een financieel plan op te stellen. Eerst wordt een budgetraming opgesteld. Pas dan wordt beslist of het zinvol is het project aan het Gemma Frisius Fonds KU Leuven voor te leggen. Eventueel worden er andere (risico-)investeerders gezocht. Van zodra de nodige fondsen er zijn, kan de oprichting gebeuren. Ook hier biedt LRD weer ondersteuning bij administratieve procedures en het opstellen van de nodige juridische documenten.

Top

 

5. Waarom moet ik een businessplan schrijven?

Een businessplan dwingt de onderzoeker ertoe zijn/haar valorisatie-idee stap voor stap door te lichten. Op het eerste gezicht kan een idee fantastisch lijken, maar wanneer u een gedetailleerde marktanalyse maakt en alle details en cijfers op een rijtje zet, duiken er mogelijk enkele problemen op. Een businessplan schrijven is dan ook een voorproefje voor het echte werk. Het is belangrijk te weten dat dit een interactief proces is. Indien bijvoorbeeld uit een gedetailleerde analyse blijkt dat het bedrijf op termijn niet levensvatbaar is, kan bekeken worden of het producten-/dienstenpakket uitgebreid kan worden, of dat andere markten aangeboord kunnen worden. Het doel van een businessplan is typisch tweeledig. Ten eerste is het een communicatie-instrument, waarmee de onderzoeker investeerders kan aantrekken en overtuigen. Ten tweede is het businessplan een controle-instrument en -mechanisme waarmee ondernemers zelf kunnen nagaan of hun bedrijf zich ontwikkelt zoals in het businessplan was vooropgesteld. Een stevig businessplan is daarom de cruciale basis voor de vertaling van een businessconcept naar een levensvatbaar bedrijf. Daarnaast kan de onderzoeker er ook het kapitaal mee verzamelen dat hij/zij nodig heeft om een zaak op te zetten en met succes uit te bouwen.

Top

 

6. Hoe moet een businessplan eruit zien?

Het businessplan moet een in duidelijke bewoordingen geschreven, goed gestructureerd document zijn, waarin u:

  • duidelijk beschrijft aan welke behoeften uw concept tegemoet komt of welk probleem het zal oplossen, op welke manier (product of dienst) en hoe dit verschilt van wat uw concurrenten aanbieden;
  • bewijst dat er een markt bestaat voor uw product(en) of dienst(en), de klantengroep(en) beschrijft en ingaat op hoe u de markt wilt aanspreken;
  • uitlegt waarom klanten uw technologie of product boven de reeds bestaande technologieën of producten zullen verkiezen;
  • duidelijk de kostprijs voor uw product(en) en dienst(en) onderbouwt;
  • verduidelijkt hoe u waarde zal creëren, en hoeveel (het inkomstenmechanisme beschrijven en een inkomstenraming maken);
  • verduidelijkt hoe u uw intellectuele eigendom gaat beschermen.

Onder 'Documenten, reglementen en decreten' kan u een ontwerp downloaden van hoe een sterk business plan eruit kan zien.

Top

 

7. Wat zijn de verschillende financieringsfases van een spin-off?

Meestal is dit budget afkomstig van één of (vaak) meerdere van de volgende bronnen:

  • de financiële middelen van de oprichter zelf;
  • de reserves die de onderzoeksgroep aan de hand van contractonderzoek en licentie-inkomsten heeft opgebouwd;
  • preseed, zaai- en risicokapitaalverstrekkers:
  • Het netwerk van de KU Leuven en LRD beschikt over een aantal kapitaalbronnen die in verschillende fases van de opstart van een onderneming kapitaal kunnen voorzien. Pre-seed-kapitaalverschaffers zijn onder meer CD3, het IOF, het IWT (via OZM-mandaten). In de opstartfase kan bij het Gemma Frisius Fonds (GFF) of het LRD-netwerk van business angels en investeerders gezocht worden naar zaaikapitaal. Dit zijn vaak ook investeerders die deelnemen in volgende kapitaalrondes.


Aangezien de universiteit bij wet geen oprichtersaansprakelijkheid voor een spin-off bedrijf mag dragen, moet een derde van het minimumstartkapitaal uit privéfondsen komen.

Top

 

8. Wat is een financieel plan?

In een financieel plan wordt alle informatie uit het business plan vertaald in cijfers, doorgaans voor een periode van drie tot vijf jaar. Normaal gezien bestaat een financieel plan uit drie grote onderdelen:

  • De winst- en verliesrekening geeft een jaarlijks overzicht van alle inkomsten en uitgaven. De resultatenrekening brengt de resultaten van een bedrijf samen en geeft aan of dit vanuit boekhoudkundig standpunt al dan niet winstgevend is;
  • De balans geeft de activa en passiva van een bedrijf voor een bepaalde dag weer en toont waar het kapitaal van een onderneming vandaan komt en hoe het wordt geïnvesteerd. Het is een momentopname van de financiële toestand van een bedrijf, gewoonlijk op het einde van het jaar;
  • Het kasstroomoverzicht toont welke geldstromen door het bedrijf gedurende een bepaalde periode worden verbruikt en gegenereerd. Het laat zien welke liquide middelen het bedrijf binnenkomen en verlaten. Gewoonlijk wordt een berekening op maandbasis gemaakt. Dit is het belangrijkste financiële instrument wanneer u de opstart van een onderneming voorbereidt. Het geeft immers aan of er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn om de continuïteit van het bedrijf te garanderen.

Onder ‘Documenten, reglementen en decreten' kan u een ontwerp downloaden van hoe een winst- en verliesrekening en een kasstroomoverzicht eruit zouden moeten zien.

Top

 

9. Welke juridische documenten heb ik nodig om een spin-off bedrijf op te richten?

De belangrijkste juridische documenten om een spin-off bedrijf op te richten zijn de statuten, de aandeelhoudersovereenkomst en andere documenten zoals een samenwerkingsovereenkomst en een technologietransferovereenkomst. De statuten bepalen het volgende:

  • de definitieve aandeelhoudersstructuur en de rechten die daarbij aan de verschillende soorten aandelen worden toegekend;
  • reglementeringen betreffende de overdracht van aandelen;
  • de beslissingsmacht van de manager en de raad van bestuur;
  • reglementeringen – zoals het meerderheidsbeginsel – met het oog op de besluitvorming.

De aandeelhoudersovereenkomst bevat specifieke informatie over:

  • niet-concurrentiebeding;
  • rapporteringsprocedures;
  • reglementeringen inzake kapitaalverhogingen, optieplannen, enz.

De samenwerkingsovereenkomst omschrijft duidelijk hoe de relatie tussen de universiteit en het spin-off bedrijf er in de toekomst zal uitzien en hoe de samenwerking wordt georganiseerd. De technologietransferovereenkomst ten slotte omschrijft duidelijk welke intellectuele eigendom naar de spin-off wordt overgedragen en welke tot de onderzoeksgroep blijft behoren. Toch kan de onderzoeksgroep de intellectuele eigendom die naar het spin-off bedrijf wordt overgedragen blijven gebruiken voor onderwijsdoelstellingen en fundamenteel onderzoek.

 

Top

10.  Welke rechtsvorm moet ik kiezen voor mijn spin-off bedrijf?

Normaal gezien wordt een spin-off opgericht als een naamloze vennootschap, aangezien er dan zeker een professionele managementstructuur – met een raad van bestuur – voorhanden is en ook een mechanisme om aandelen indien nodig over te dragen. Een gedetailleerde beschrijving van de naamloze vennootschap vindt u in Boek VIII van de Belgische vennootschapswetgeving.

Top

 

11. Welke rol speelt de raad van bestuur en hoe verschilt die van die van het managementteam?

Het management van het spin-off bedrijf staat in voor de dagelijkse werking. In de raad van bestuur zetelen vertegenwoordigers van de verschillende aandeelhouders: oprichters, de universiteit, externe investeerders, enz. De raad van bestuur moet voor een aantal belangrijke beslissingen, zoals beslissingen over grote investeringen of belangrijke aanwervingen, zijn toestemming geven. Voor beslissingen van doorslaggevende aard, zoals wijzigingen in de statuten, beslissingen over fusies, enz., moet een buitengewone ondernemingsraad bijeen worden geroepen. De beslissings- en stemprocedure wordt in de statuten beschreven, maar ook vele bepalingen uit de Belgische vennootschapswet  zijn van toepassing.

De raad van bestuur van spin-off bedrijven speelt vaak een actieve rol in de vormgeving van de algemene bedrijfsstrategie op het vlak van product-markt-combinaties, inkomstenmodel en IPR-strategie. De raad van bestuur moet ook opvolgen en controleren of het bedrijf goed wordt bestuurd.

Top

 

12. Welke risico’s loop ik wanneer ik een spin-off bedrijf opricht?

Er is vanzelfsprekend vooral het financiële risico. Het geld dat de oprichters en de universiteit in de spin-off investeren, gaat deel uitmaken van de nettoactiva van het bedrijf. Indien de spin-off op een bepaald moment wordt stopgezet, dan worden eerst alle andere schuldeisers uitbetaald. Met het geld dat er dan nog overblijft worden de universiteit en de oprichters vergoed.

De oprichters vallen ook onder de oprichtersaansprakelijkheid. Dit betekent bijvoorbeeld dat wanneer het spin-off bedrijf wordt stopgezet en er onvoldoende geld is om alle schuldeisers te betalen, de oprichters aansprakelijk worden gesteld – dus voor een hoger bedrag dan hun oorspronkelijke investering – indien wordt aangetoond dat het startkapitaal onvoldoende was om de normale werking van het spin-off bedrijf tijdens de eerste twee jaar (onder normale marktomstandigheden) te bekostigen. Het is dan ook belangrijk dat een realistisch financieel plan wordt opgemaakt dat bij de oprichting van de spin-off door een notaris wordt geregistreerd. Volgens het Vlaams Decreet op de exploitatie door universiteiten mogen universiteiten geen oprichtersaansprakelijkheid aangaan. Dit betekent dat een derde van het minimumstartkapitaal (61.500 euro) van privépersonen en/of –organisaties moet komen. Een gedetailleerde beschrijving van het begrip oprichtersaansprakelijkheid vindt u in artikel 456 van de Belgische vennootschapswetgeving.

Bestuurders zijn, zelfs als ze de spin-off niet hebben opgericht, op grond van de statuten en de Belgische vennootschapswetgeving aansprakelijk voor de werking van het bedrijf. In geval van vereffening kunnen zij enkel aansprakelijk worden gesteld indien wordt bewezen dat het faillissement te wijten is aan flagrante fouten die zij hebben gemaakt. Een gedetailleerde beschrijving van het begrip bestuurdersaansprakelijkheid vindt u in artikel 527-530 van de Belgische vennootschapswetgeving.

Top

 

13. Welke infrastructuur is er beschikbaar voor een spin-off bedrijf?

In Leuven is er meer dan voldoende infrastructuur voorhanden. Wanneer het bedrijf in de opstartfase nog erg klein is, kan er soms een regeling worden getroffen met het universitair labo waar het bedrijf is ontstaan, zodat het een kleine ruimte kan huren en toegang krijgt tot de apparatuur en machines die het nodig heeft. Toch is het de bedoeling dat het bedrijf zo snel mogelijk naar een geschiktere locatie verhuist.


Huisvesting in één van de gespecialiseerde incubatoren is dan een logische volgende stap. Het Innovatie- en Incubatiecentrum Leuven (I&I Leuven), dat beheerd wordt door de KU Leuven, de stad Leuven en een aantal privébedrijven, stelt infrastructuur, apparatuur en diensten ter beschikking aan tien tot vijftien bedrijven. Ook de Bio-Incubator is een innovatief dynamische en stimulerende omgeving waar ondernemers en bedrijven uit de biotechnologie hun ideeën en technologieën kunnen ontwikkelen. Ten slotte kunnen spin-off bedrijven terecht in de wetenschapsparken van Leuven. Het Wetenschapspark Arenberg beslaat 13 hectare en groepeert vijf gebouwenclusters; twee clusters bieden gespecialiseerde ondersteuning en faciliteiten in biotechnologie; de overige drie clusters focussen op ICT en andere high-tech sectoren. Het Wetenschapspark Haasrode, met een oppervlakte van 130 hectare, huisvest een 100-tal bedrijven, waar ongeveer 5.000 mensen worden tewerkgesteld.

Top

 

Spin-off en de KU Leuven

14. Kan ik tegelijk voor een spin-off bedrijf en voor de universiteit werken?

In theorie wel, maar in de praktijk wordt dit best vermeden. Een spin-off bedrijf goed managen is voor alle betrokkenen een (meer dan) voltijdse bezigheid. In een overgangsfase mogen zij echter deeltijds voor de universiteit werken en deeltijds voor het spin-off bedrijf, op voorwaarde dat zij niet met een onderzoekscontract (bv. FWO, IWT-specialisatiebeurs) worden gefinancierd.

Top

 

15. Kunnen mijn contractonderzoeken en mijn octrooiactiviteiten een probleem vormen wanneer ik een spin-off bedrijf wil oprichten?

Ja. Bij contractonderzoek voor bedrijven stelt het contract soms dat alle intellectuele eigendom die in de loop van het onderzoeksproces tot stand komt exclusief wordt overgedragen aan de industriële partner. Ook wanneer een industriële partner een exclusieve licentie verkrijgt op intellectuele eigendom die in handen is van de universiteit, verkrijgt de licentiehouder het exclusieve recht om deze intellectuele eigendom op sommige of alle toepassingsdomeinen te commercialiseren. Dezelfde intellectuele eigendom kan dan in een latere fase ook niet meer worden geëxploiteerd via een spin-off bedrijf, aangezien deze industriële partners het recht hebben verworven om ten minste een aantal van deze relevante toepassingen te commercialiseren. Indien er bepaalde intellectuele eigendom wordt overdragen aan een spin-off, kan de onderzoeksgroep waaruit deze spin-off voortkomt ook geen licentieovereenkomsten voor dezelfde intellectuele eigendom meer afsluiten.

Top

 

16. Wat is de relatie tussen de universiteit en het spin-off bedrijf na de opstart?

Een spin-off bedrijf is een afzonderlijke rechtspersoon die onafhankelijk van de universiteit werkt. Toch is het evident dat de universiteit in een eerste fase een belangrijke rol speelt. Enerzijds is ze O&O-partner om de onderzoeksresultaten in commerciële producten en/of diensten te vertalen, en anderzijds netwerkpartner om de oprichters met potentiële klanten in contact te brengen. Om een spin-off bedrijf te laten slagen, moeten de focus en de activiteiten duidelijk verschillen van die van de originele onderzoeksgroep(en). Een technologieoverdrachtovereenkomst moet duidelijk bepalen welke onderzoeksresultaten naar het spin-off bedrijf worden overgedragen en welke in de onderzoeksgroep(en) blijven circuleren. Vaak krijgt de spin-off ook het ‘voorkeursrecht’ op latere resultaten, die dan binnen een bepaalde tijdspanne aan marktvoorwaarden overgenomen kunnen worden. Een samenwerkingsovereenkomst legt het engagement van de onderzoeksgroep vast, zowel voor de tijd als voor het geld dat ze investeert.

Top

 

Ondernemingsplanwedstrijden en IP

17. Kan ik zomaar deelnemen aan een ondernemingsplanwedstrijd? Wat met eigendomsrechten op mijn idee?

Als actieve promotor van ondernemerschap, is LRD bereid om haar jarenlange ervaring in het opstarten van high-tech/kennisgedreven spin-offs aan u ter beschikking te stellen en alzo uw kans op succes in een ondernemingsplanwedstrijd te maximaliseren.

Tegelijkertijd is het echter belangrijk dat kandidaat-deelnemers op de hoogte zijn van de implicaties van deelname aan ondernemerschapswedstrijden. De onthulling van een innovatief idee of uitvinding (bijvoorbeeld mondeling, in een publicatie, tijdens een demonstratie, via reclame of krantenartikel, etc. en dus ook de voorstelling ervan tijdens een ondernemingsplanwedstrijd) kan immers vergaande gevolgen hebben. Anderen kunnen bijvoorbeeld je idee oppikken en er zelf op verder bouwen. Bovendien kan je ook de octrooieerbaarheid ervan in het gedrang brengen. Deze onthullingen (zelfs indien ze door de uitvinders zelf gedaan worden) kunnen immers leiden tot de weigering van een octrooiaanvraag of de intrekking ervan. Ook voor studenten is het belangrijk om na te gaan of het idee waarrond men wenst deel te nemen aan een businessplan wedstrijd al dan niet voortbouwt op kennis die in feite toebehoort aan de kennisinstelling waaraan zij studeren (bvb doordat ze betrokken zijn in lopend onderzoek).

Om onderzoekers en/of studenten hierin bij te staan kan je bij LRD terecht voor de nodige ondersteuning. Heb je twijfels, neem dan gerust contact op met innovatie@lrd.kuleuven.be. Samen gaan we dan op zoek naar de optimale strategie voor jouw idee of vinding. Onderzoekers kunnen bovendien bij LRD terecht voor een professionele ondersteuning bij de uitwerking van hun ondernemingsplan. Op die manier kunnen ze uiteraard hun kansen op succes in de wedstrijd(en) maximaliseren.

Top